Vrijwel iedere moderne groepenkast is uitgerust met één of meerdere aardlekschakelaars. Toch weten veel mensen niet precies wat een aardlekschakelaar doet. Terwijl dit onderdeel een belangrijke rol speelt in de veiligheid van een elektrische installatie.
Een aardlekschakelaar bewaakt continu of er evenveel stroom een installatie ingaat als eruit terugkomt. Zodra er stroom weg lekt via een ongewenste route, schakelt de aardlekschakelaar de spanning automatisch uit. Zo helpt deze beveiliging elektrische schokken en brandgevaar te voorkomen.
Zo werkt een aardlekschakelaar
In een elektrische installatie lopen verschillende draden. Via de fasedraad wordt stroom aangevoerd naar bijvoorbeeld verlichting of huishoudelijke apparaten. Via de nuldraad stroomt de elektriciteit weer terug naar de groepenkast.
Onder normale omstandigheden is de hoeveelheid stroom die de installatie ingaat gelijk aan de hoeveelheid stroom die terugkomt. Een aardlekschakelaar controleert continu of deze balans intact blijft.
Ontstaat er ergens een afwijking, dan spreekt de aardlekschakelaar aan. Meestal gebeurt dit al bij een lekstroom van 30 mA. De spanning wordt vervolgens direct uitgeschakeld om gevaarlijke situaties te voorkomen.
Kort gezegd: een aardlekschakelaar beschermt mensen en installaties tegen de gevolgen van lekstromen.
Wat is lekstroom?
Lekstroom ontstaat wanneer elektriciteit een andere weg naar aarde vindt dan bedoeld.
Een eenvoudige vergelijking is die van een lekkende waterleiding. Er gaat meer water in dan eruit komt. Bij elektriciteit gebeurt hetzelfde: er verdwijnt een deel van de stroom buiten de normale stroomkring.
Deze ongewenste stroom wordt lekstroom genoemd. Je kunt ook de termen foutstroom of verliesstroom tegenkomen.
Hoe ontstaat lekstroom?
Lekstroom kan verschillende oorzaken hebben, waaronder:
- Beschadigde bedrading of isolatie
- Slijtage van elektrische apparatuur
- Vocht of water in een apparaat
- Installatiefouten
- Mechanische beschadigingen
Een veelvoorkomend voorbeeld is een apparaat waarvan de isolatie beschadigd raakt. Hierdoor kan de metalen behuizing onder spanning komen te staan.
Is het apparaat geaard, dan wordt de lekstroom via de aardedraad afgevoerd. De aardlekschakelaar detecteert dit en schakelt de spanning direct uit.
Wanneer een apparaat niet goed geaard is, kan de stroom via een persoon naar aarde wegvloeien. Ook in dat geval grijpt de aardlekschakelaar in.
Waarom is lekstroom gevaarlijk?
Lekstroom is gevaarlijk omdat onderdelen onder spanning kunnen komen te staan die normaal veilig zijn om aan te raken.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Een wasmachine
- Een koffiezetapparaat
- Een metalen armatuur
- Een laadpaal
- Een vochtige vloer in een natte ruimte
Komt iemand hiermee in aanraking, dan kan een elektrische schok ontstaan. Afhankelijk van de situatie kan dit leiden tot ernstige verwondingen of zelfs levensgevaarlijke situaties.
Een aardlekschakelaar beperkt dit risico door de stroomtoevoer binnen een fractie van een seconde uit te schakelen.
Aardlekschakelaar of aardlekautomaat?
In moderne groepenkasten wordt steeds vaker gekozen voor een aardlekautomaat. Dit apparaat combineert een installatieautomaat en een aardlekschakelaar in één module. Hierdoor valt bij een storing meestal alleen de betreffende groep uit en blijft de rest van de installatie gewoon functioneren.
Dat maakt het eenvoudiger om storingen te lokaliseren en beperkt onnodige uitval.
De juiste aardlekbeveiliging voor moderne installaties
Elektrische installaties worden steeds complexer. Denk aan zonnepanelen, laadpalen voor elektrische auto's, thuisbatterijen en warmtepompen.
Voor deze toepassingen is het belangrijk om het juiste type aardlekbeveiliging toe te passen. Naast de bekende type A-aardlekschakelaars worden in specifieke situaties ook type F- of type B-aardlekschakelaars toegepast. Vooral bij EV-laadpunten en bepaalde omvormers kunnen aanvullende eisen gelden.
Een correcte keuze vergroot niet alleen de veiligheid, maar voorkomt ook ongewenste uitschakelingen.
Vergeet de testknop niet
Iedere aardlekschakelaar is voorzien van een testknop. Door deze periodiek te gebruiken, kan worden gecontroleerd of de beveiliging nog correct functioneert.
Regelmatig testen draagt bij aan een betrouwbare werking van de installatie en helpt eventuele defecten tijdig te signaleren.
Kort samengevat
Een aardlekschakelaar controleert continu of alle stroom die een elektrische installatie ingaat, ook weer terugkomt. Zodra er stroom weg lekt naar aarde, schakelt de beveiliging de spanning automatisch uit. Daarmee helpt de aardlekschakelaar elektrische schokken, brandgevaar en andere gevaarlijke situaties te voorkomen. Juist in een tijd waarin woningen en bedrijfspanden steeds vaker zijn uitgerust met laadpalen, zonnepanelen, warmtepompen en thuisbatterijen, blijft een goede aardlekbeveiliging onmisbaar.
